گندمــ پرس : در افسانه‌ها آمده است , هیرمند دختر پادشاه سیستان بزرگ بود که در دسیسه‌ای اهریمنی ناخواسته موجب مرگ پدر می‌شود و پس از آگاهی برسر گور پدر آن‌قدر اشک می‌ریزد که رودخانه‌ای بزرگ پدیدار می‌شود. این رودخانه که یکی از مهمترین رودخانه های و منابع آبی کشور به شمار می آید , […]

گندمــ پرس : در افسانه‌ها آمده است , هیرمند دختر پادشاه سیستان بزرگ بود که در دسیسه‌ای اهریمنی ناخواسته موجب مرگ پدر می‌شود و پس از آگاهی برسر گور پدر آن‌قدر اشک می‌ریزد که رودخانه‌ای بزرگ پدیدار می‌شود.

این رودخانه که یکی از مهمترین رودخانه های و منابع آبی کشور به شمار می آید , امروزه متاسفانه با اجرای سیاستهای نادرست کشور افغانستان و عدم پیگیری لازم و صحیح از سوی مسئولین کشور عملا تنها در زمان سیلاب , رنگ و بوی هیرمند بزرگ را بخود می گیرد و دیگر زمانها از خشکسالی رنج می برد و حاشیه نشینان و بهره بردارانش را نیز رنج می دهد.

657x340px-Kajaki_Dam_1

 

تاریخچه حق آبه هیرمند 

رودخانه هیرمند در گذشته در هر دو کشور افغانستان و ایران جاری بوده است. جدایی افغانستان از خاک ایران در سال ۱۸۵۷ میلادی به موجب معاهده پاریس و امتناع گسترده حاکمیت افغانستان از جاری ساختن رود هیرمند در خاک ایران ، مسئله حقآبه رودخانه هیرمند را به یکی از مسائل مهم سیاسی، اجتماعی و زیست محیطی دو کشور مبدل ساخت.
پس از شکست مذاکرات متعدد میان سران حکومتی ایران و افغانستان در سال‌های ۱۳۰۹ و ۱۳۲۷، با مداخله سه کشور آمریکا، کانادا و شیلی و با رأی کمیسیون بررسی حقآبه هیرمند موسوم به کمیسیون دلتا، قراردادی در سال ۱۳۵۱ میان امیرعباس هویدا، نخست وزیر وقت ایران و موسی شفیق، نخست وزیر وقت افغانستان در کابل به امضاء رسید و مقرر شد در هر ثانیه ۲۶ مترمکعب آب (معادل ۸۵۰ میلیون مترمکعب در سال) سهم سیستان و دریاچه هامون با­شد.

علی رغم انعقاد قرارداد حقآبه هیرمند، از اواخر دهه ۱۳۷۰ و همزمان با کاهش نزولات جوی و حاکم شدن شرایط خشکسالی بر سیستان، میزان ورودی آب رودخانه هیرمند به دریاچه هامون مرتباً کاهش یافت.

url

 

مردم خواستار پیگیری بیشتر حق آبه رودخانه هیرمند

گرچه همواره بیان می شود که حاکمیت نداشتن دولتی مقتدر در افغانستان ، ساخت سد کجکی بر روی هیرمند، نصب و به کارگیری انواع پمپ در مسیر رودخانه هیرمند جهت کشت خشخاش توسط کشاورزان افغان , خشک شدن دریاچه هامون که هفتمین تالاب بین‌المللی جهان می‌باشد , را در پی داشته‌است , اما مردم و کارشناسان منطقه معتقدند اگر پیگیری لازم جهت حق آبه از سوی دولتمردان صورت گیرد این مهم طبق قوانین بین الملی قابل حل می باشد.

در چند سال گذشته بارها و بارها مساله حق آبه هیرمند از سوی مقامات مختلف در مصاحبه ها , نطق ها و نوشته های گوناگون مطرح شده , اما همانگونه که دربالا نیز بدان اشاره شد در بیست سال گذشته عملا حق آبه ای به هیرمند تعلق نگرفته است و تنهازمانی که این رودخانه سیلابی می شود آب آن به سمت ایران سرازیر و چند ماهی بخشی از مشکلات را مرتفع می کند , گرچه بارها شاهد بوده ایم که دریک بازه زمانی کوتاه حتی دو برابر حق آبه اصلی در از طریق رودخانه وار کشور شده است اما با عدم مدیریت صحیح این آب نیز هدر رفته و کام مردم همچنان خشک مانده است.

در شرایط کنونی نیز که سیستان کهن از رونق افتاده و همه راه حلهای جهت توسعه در آن به شکست می انجامد بنظر می رسد که مساله حق آبه باید بصورت کاملا جدی مورد توجه قرار گیرد و از حرف خارج و به سمت عمل حرکت کنیم.

 

افغانستان خواستار تجدید در معاهده آب با ایران

طرف افغانی نیز معتقد است که در ده سال گذشته به دلیل ضعف حکومت خود نتوانسته منابع آبی خود را مدیریت و حفظ کندو کشورهای همسایه از آن بهره برده اند.
کارشناسان و نویسندگان افغان بارها به صراحت اعلام کرده اند که با توجه به تغییر شرایط در کشورشان باید این معاهده ها و بخصوص معاهده سال 1351 درخصوص رودخانه هیرمند مورد بازبینی قرار گیرد , حال امیدواریم این مهم یعنی مذاکره جهت حق آبه سیستان در دستور کار دولتمردان قرار گیرد و اگر هم در دستور کار قرار دارد بطور جد پیگیری شود.

 

 

به اشتراک بگذارید :

مطلب قبل و بعد
مطالب مشابه